|
De pest is een ernstige infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie *Yersinia pestis*. Deze bacterie infecteert voornamelijk kleine knaagdieren en wordt op mensen overgedragen via de beet van besmette vlooien of door direct contact met besmet weefsel. Historisch gezien is de ziekte verantwoordelijk geweest voor verwoestende pandemieën, zoals de Zwarte Dood in de 14e eeuw, die naar schatting aan 25 miljoen mensen in Europa het leven kostte.
Een Russische laboratoriummedewerkster is overleden na een vermoedelijk laboratoriumongeval met pestbacteriën in het Anti-Pestonderzoeksinstituut van Irkoetsk in Siberië; dit leidde tot quarantainemaatregelen voor bijna 200 contactpersonen.
Het incident vond naar verluidt plaats op 25 september 2026, toen een 28-jarige onderzoekster, geïdentificeerd als Darya Shipilova, per ongeluk een reageerbuis met levende *Yersinia pestis*-bacteriën liet breken. Ze werd in het ziekenhuis opgenomen met een ernstige longontsteking en overleed op 2 oktober 2026 in Sjelechov, nabij Irkoetsk. Russische autoriteiten beweren echter dat er geen ongeval met gevaarlijke ziekteverwekkers heeft plaatsgevonden.
Waarom doet Moskou zo "geheimzinnig" over dit incident?
Het gebrek aan transparantie van de Russische autoriteiten over de dood van laboratoriummedewerkster Darya Shipilova komt voort uit tegenstrijdige officiële lezingen en de historische geheimhouding rond het biologisch onderzoek van het land.
Terwijl het Anti-Pestonderzoeksinstituut van Irkoetsk en de gezondheidswaakhond Rospotrebnadzor de dood toeschrijven aan een "longontsteking van onbekende oorsprong" en elk laboratoriumongeval ontkennen, beweren onafhankelijke media dat Shipilova overleed nadat ze een reageerbuis met levende *Yersinia pestis*-bacteriën had gebroken.
Rusland houdt het Anti-Pestonderzoeksinstituut van Irkoetsk (voor Siberië en het Verre Oosten) in stand omdat de pest endemisch blijft in de regio; *Yersinia pestis* circuleert er op natuurlijke wijze onder knaagdierpopulaties zoals marmotten en grondeekhoorns (zoals de soeslik).
Het instituut, opgericht in 1934, is een cruciale instelling voor de volksgezondheid. Het is verantwoordelijk voor surveillance, preventie en snelle respons bij uitbraken van bijzonder gevaarlijke bacteriële en virale infecties – waaronder de pest, cholera, miltvuur en tularemie – in de federale districten Siberië en het Verre Oosten.
Voldoet het instituut aan internationale normen?
Er is geen definitieve bevestiging dat het Irkutsk Anti-Pest Onderzoeksinstituut momenteel voldoet aan internationale bioveiligheidsnormen, aangezien het onderzoek naar het recente sterfgeval nog loopt en de Russische autoriteiten elke schending van de veiligheidsvoorschriften ontkennen.
Bioveiligheidsexperts merken op dat als de faciliteit zou hebben gewerkt volgens de vereiste bioveiligheidsniveau 3 (BSL-3)-normen – die negatieve druk en volledige isolatiepakken vereisen voor de omgang met Yersinia pestis – de gemelde besmetting niet had mogen plaatsvinden. Dit wijst op een mogelijk falen van de inperkingsprotocollen.
Het Russische gezondheidsagentschap Rospotrebnadzor verklaarde dat een commissie geen noodsituaties met pathogene micro-organismen had vastgesteld en dat het instituut aan alle biologische veiligheidseisen voldeed.
Critici en internationale waarnemers benadrukken dat er beperkte onafhankelijke inzage is in de Russische bioveiligheidsprestaties en dat het Verdrag inzake biologische wapens geen robuuste inspectiemechanismen kent om de naleving van internationale normen te verifiëren.
BUILENPEST
Het incident in Rusland doet me denken aan het volgende:
Hieronder is een samenvatting uit een tijdlijn die ik in 2020 maakte om een beeld te krijgen hoe China omgaat met de uitbraak van gevaarlijke ziekten.
Op 3 november 2019 werd een echtpaar dat besmet was met builenpest naar Peking vervoerd.
Op 12 november van dat jaar meldde China een geval van builenpest. Maar Li Jifeng, een arts in het Chaoyang-ziekenhuis waar de pestpatiënten werden behandeld, schreef in een persoonlijke blogpost dat het besmette echtpaar negen dagen eerder naar Beijing was gebracht. De blogpost van de arts, gepubliceerd op het populaire Chinese berichtenplatform WeChat, werd al snel verwijderd.
De volgende dag werden in Beijing twee gevallen vastgesteld van de dodelijke en zeer besmettelijke ziekte – die verwant is aan builenpest – wat leidde tot vrees voor een uitbraak.
Vier dagen later meldde Binnen-Mongolië een nieuw, bevestigd geval van builenpest, ondanks eerdere verklaringen van gezondheidsfunctionarissen dat het risico op een uitbraak minimaal was.
De gezondheidscommissie van de autonome regio maakte bekend dat bij een 55-jarige man (de eerder genoemde jager) de ziekte was vastgesteld, nadat hij op 5 november vlees van een wild konijn had gegeten. Peking wachtte twaalf dagen met het openbaar maken van dit nieuws.
Op 24 november werd een vierde geval gemeld.
WUHAN LAB
In december 2019 werd in China COVID-19 vastgesteld. Ik heb het gevolgd vanaf het stadium van een lokale uitbraak tot een landelijke epidemie, die uiteindelijk tot een wereldwijde pandemie leidde,
Echter, de tijdlijn die ik hiervoor creëerde is uitzonderlijk lang (1 december 2019 tot en met 19 mei 2020) en beschrijft het verloop van hoe het virus in Wuhan is terechtgekomen, hoe het virus in de stad verspreidde en vervolgens over China en later over de gehele wereld.
Het volgende gaat over hoe het virus in Wuhan is geraakt -iets dat de Chinezen altijd hebben ontkend.
Het begon met de Chinese wetenschapper Shi Zengli die de bijnaam "bat woman" droeg. Zij was ten zuiden van Wuhan in een grot vol Horseshoe-vleermuizen alwaar zij monsters van uitwerpselen verzamelde. De wetenschapper vloog met de monsters naar een vliegveld ten noorden van Wuhan, alwaar zij en haar medewerkers in auto's dwars door de stad reden omdat het laboratorium in het zuidelijke deel van Wuhan ligt.
Het was in die tijd (8 januari 2020) bekend dat het Wuhan Instituut voor Virologie al minstens een jaar de aanwezigheid van coronavirussen bij vleermuizen bestudeerde. China heeft nooit een verklaring uitgebracht waarin wordt uitgelegd hoe men in staat was om binnen een maand vast te stellen dat het om het coronavirus ging.
Op 26 januari 2020 kwam het nieuws naar buiten waarin stond dat de bron van het virus een militair laboratorium was. Het rapport vermeldt dat Radio Free Asia een televisierapport uit Wuhan uit 2015 opnieuw heeft uitgezonden, waarin het meest geavanceerde virusonderzoekslaboratorium van China te zien is, bekend als het Wuhan Institute of Virology.
Het laboratorium, aldus de televisiezender, is de enige site in China die met dodelijke virussen kan werken. Maar Gao Fu, directeur van het Chinese Centrum voor Ziektebestrijding en -preventie, vertelde aan door de staat gecontroleerde media dat de eerste tekenen erop wezen dat het virus afkomstig was van wilde dieren die op een vismarkt in Wuhan werden verkocht.
Het laboratorium werd zowel door Chinese als door Amerikaanse wetenschappers en door Chinese militairen gebruikt. Het was gefinancierd door de Amerikanen.
Op 6 februari 2020 publiceerde Botao Xiao, een wetenschapper op het gebied van moleculair biomechanisme aan de Zuid-Chinese Universiteit voor Technologie, een artikel waarin hij vaststelde dat de uitbraak van het coronavirus uit het laboratorium afkomstig is. Hij haalde aan dat er voorheen veiligheidsregels niet werden nageleefd en dat er ongelukken hadden plaatsgevonden.
Het verhaal wil nu dat een Horseshoe-vleermuis ontsnapte uit zijn gevangenschap en aanwezige wetenschappers aanviel. Het was nooit duidelijk hoe het beest kon ontsnappen.
Het Wuhan Institute of Virology (WIV) voldeed op meerdere punten niet aan de strengste internationale bioveiligheidsnormen voor het type onderzoek dat er werd gedaan.
Amerikaanse wetenschappers die in het lab werkten, hadden juist om die redenen de samenwerking opgezegd.
Een vraag bleef altijd onbeantwoord: werkte Shi Zengli voor een civiel of een militair onderzoek? De vraag was destijds van groot belang omdat zij de leiding over het laboratorium had.
Hoe zit dat met Rusland?
Krachtens de Internationale Gezondheidsregeling (IGR) is Rusland wettelijk verplicht het incident te beoordelen en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in kennis te stellen indien er sprake is van een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid die van internationaal belang is.
Meer specifiek vereist artikel 6 een kennisgeving binnen 24 uur na een beoordeling die op een dergelijke noodsituatie wijst, terwijl artikel 7 verplicht stelt melding te maken van elk onverwacht of ongebruikelijk voorval op het gebied van de volksgezondheid – waaronder infecties die verband houden met laboratoriumwerkzaamheden – ongeacht de oorsprong ervan.
Moskou heeft het incident met het pestmonster dat vrijkwam nadat het glazen buisje brak en daarmee tientallen personen besmette, niet binnen 24 uur gemeld. Deze (opzettelijke) nalatigheid roept vragen op en nodigt uit tot speculaties.
|
